Było błędem, ale jestem pewna, że, będąc w sytuacji ówczesnej ludności, zrobilibyśmy to samo i to nas sądziłyby przyszłe pokolenia. Każdy zryw tego typu spływa krwią, ale ten był po prostu szaleństwem, bo było niepodobieństwem jego powodzenie. Ale... w pewien sposób napawa mnie jakąś dumą myśl o szaleństwie mojego narodu, bo choć było źle i choć zapłaciliśmy krwią, nawet niewinną, nie byliśmy bierni, nie daliśmy się łatwo okiełznać i w tym szaleństwie i głupocie było coś głęboko patriotycznego, mówiącego o odwadze ówczesnych Polaków. Chociaż przegraliśmy, co było do przewidzenia, to pokazaliśmy, że nie łatwo będzie nas sobie podporządkować. Poza tym, powstanie było nieuniknione, bo jak wiadomo i jak pisał Izzy, zbyt wiele wściekłości było w tłamszonych duszach ludzi, zbyt wiele patriotyzmu i buty, żebyśmy mogli pozwolić na dalsze niedole niemieckiego zaboru. To był błąd, ale błąd niemal niemożliwy do uniknięcia; Polacy, jak pan Wołodyjowski z Trylogii Sienkiewicza, prędzej wysadziliby się w powietrze niż "poddali twierdzę", choćby mieli przy tym zginąć i inni, choćby nic to miało nie dać. Powstanie było błędem ogromnym, ale i dowodem męstwa... wyjątkowo, przyznaję, krwawym.